MARIA GAWARECKA

Maria Gawarecka(1906—1986) — bibliotekarka, bibliofilka, historyczka, redaktorka. Ur. 12 VIII w Warszawie. Córka Mieczysława Pożaryskiego (1875—1945), od r. 1918 prof. elektrotechniki Politechniki Warszawskiej, i Wandy z Grzegorzewskich, nauczycielki botaniki. W dzieciństwie uczęszczała do „Domu Wychowawczego” S. Karpowicza. Na początku I wojny światowej przebywała z rodzicami w Moskwie. W 1926 r. ukończyła Państwowe Gimnazjum im. Konopnickiej w Warszawie, następnie studiowała historię na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie w 1931 r. uzyskała tytuł mgr filozofii w zakresie historii. Równolegle w r. 1930 ukończyła Szkołę Nauk Politycznych, później odbyła roczne seminarium spraw narodowościowych i kurs pedagogiczny. Po studiach wspólnie z matką prowadziła pracę oświatową w stołecznym środowisku robotniczym, w klubach kobiet pracujących i Spółdzielni „Zjednoczenie”. W tym czasie wyjeżdżała do Włoch i Budapesztu. W 1938 r. pracowała w dziale oświatowym Muzeum Narodowego w Warszawie. Tam też spędziła lata okupacji. Po powstaniu znalazła się na wsi pod Grodziskiem Mazowieckim. Była żoną Henryka Gawareckiego, mgr. inż. budowlanego, autora wielu publikacji, głównie o tematyce regionalnej, i matką Ewy, mgr biologii, bibliotekarki.. W marcu 1945 r. przybyła z rodziną do Lublina.

Po wojnie kolejno pracowała jako kierowniczka Centrali Bibliotek Ruchomych powiatu lubelskiego (od 1 IV 1945 r.), wizytatorka do spraw czytelnictwa, samokształcenia i popularyzacji wiedzy Kuratorium Okręgu Szkolnego Lubelskiego (od lutego 1946 r.), dyrektor nowo powstałej Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej (od października 1951 r.), wicedyrektor Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. H. Łopacińskiego (od 1955 do 1977 r., tj. do przejścia na emeryturę). W 1966 r. została zweryfikowana jako bibliotekarka dyplomowana. W latach 1956—1976 redagowała czasopismo „Bibliotekarz Lubelski” M. Gawarecka jest autorką ponad 100 pozycji dotyczących bibliotek publicznych (przeważnie Lubelszczyzny), czytelnictwa, bibliofilstwa, Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, współczesnych i przeszłych dziejów kultury lubelskiej. Pełniła funkcje społeczne, m. in. sekretarz Wojewódzkiej Rady Czytelnictwa i Książki, przewodniczącej Zarządu Okręgu i członkini Zarządu Głównego Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, sekretarza Lubelskiego Towarzystwa Miłośników Książki. Wśród odznaczeń posiadała Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (J. Smolarz, Maria Gawarecka, [w:] Słownik Biograficzny Miasta Lublina, T. II, red. T Radzik, A.A. Witusik, J. Ziółek, Lublin, 1996, s. 64.). Zmarła 19 II 1986 r. w Lublinie, pochowana została na cmentarzu na Majdanku (Tamże, s.64).

Opracowała K. Zabratańska