JANINA MIŁOSIOWA

Janina Miłosiowa, (1896-1983), z domu Trochimowicz była malarką i pedagożką, dyrektorką lubelskiej Wolnej Szkoły Malarstwa i Rysunku, wokół której skupiało się życie plastyczne miasta. Urodziła się w 1896 roku w Łęcznej. Do Gimnazjum uczęszczała w Lublinie i z tym miastem związała się na stałe (T. Mroczek, Miłosiowa Janina [w:] Słownik Biograficzny Miasta Lublina, T. I, red. T Radzik, A.A. Witusik, J. Ziółek, Lublin 1993, s. 184). Swoją edukację artystyczną Janina rozpoczęła dość późno, w wieku 28 lat, kiedy zapisała się do Szkoły Malarstwa Rysunku i Rzeźby Henryka Wiercińskiego i Władysława Barwińskiego w Lublinie (K. Głowniak, Jubileusz [w:] Jubileusz 80-lecia Lubelskiego Plastyka, Lublin 2010, s. 7).

Od roku 1926 kontynuowała naukę w Wolnej Szkole Malarstwa i Rysunku, będącej filią szkoły L. Mehofferowej w Krakowie (T. Mroczek, dz. cyt., s. 184). W 1931 roku po śmierci Ludwiki Mehofferowej Janina przejęła prowadzenie szkoły, spłaciła jej zadłużenie tym samym chroniąc przed likwidacją. Pozyskała również do współpracy wybitne osobowości twórcze, m.in. Z. Kononowicza, M. Poznańskiego a A. Zajączkowskiego (K. Głowniak, Jubileusz, dz. cyt., s. 7). Uczniowie i uczennice szkoły pochodzili z różnych warstw społecznych, Janina często pomagała materialnie tym biedniejszym. Organizowała również kursy wieczorowe dla osób pracujących, głównie nauczycieli i nauczycielek rysunku, a także kursy estetyki dla lubelskich kupców, jak tworzyć i dekorować wystawy sklepowe. W czasie okupacji dyrektorka udostępnia mury szkoły do prowadzenia kursów handlowo-kupieckich. Chroniła w ten sposób młodzież przed wywozem na przymusowe roboty do Niemiec (http://teatrnn.pl/leksykon/node/1539/lubelskie_%C5%9Brodowisko_plastyczne_w_czasie_ii_wojny_%C5%9Bwiatowej). Po zakończeniu wojny szkoła przyjęła nazwę Przemysłu Liceum Sztuk Plastycznych. W 1948 roku nastąpiła jej reorganizacja i upaństwowienie. Szkoła przekształciła się w Państwowe Liceum Plastyczne i zmieniła siedzibę (T. Mroczek, Miłosiowa Janina, dz. cyt., s. 185). Miłosiowa jeszcze dwa lata pełniła obowiązki dyrektorki. Jej wychowankowie i wychowanki z ogromnym uznaniem wspominali jej pasję społecznego działania i zdolności dydaktyczne. Dzięki konsekwencji i odwadze Miłosiowa nie dopuściła do przerwania edukacji młodych lubelskich artystów i artystek i dwukrotnie ratowała szkołę przed zamknięciem (Po śmierci Mehofferowej i w czasie okupacji.).

Za swoją pracę i działalność została uhonorowana Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Jako artystka Miłosiowa była wierna malarstwu realistycznemu. Malowała ludzi w ich codziennej pracy i odpoczynku, odtwarzała piękno Lublina, zarówno starą architekturę jak i nowoczesną. Z jej prac można czerpać wiedzę o dawnym kształcie niektórych dzielnic Lublina, jak Podzamcze, Tatary, Łęczyńska. Artystka tworzyła również pejzaże, w których odnaleźć można jej zamiłowanie do przyrody i umiejętność obserwacji. Cytując za E. Nadulskim: „Janinie Miłosiowej udało się ocalić od zapomnienia wiele elementów krajobrazowych: Wiatraki, Słonecznikowe ogrody, polne, tonące w słońcu rozstaje, starą technikę żniwną, słomiane sadyby i obejście.” (A. Trenger, Obraz czernią zasnuty, „Kurier Lubelski” 1982, nr 58, s.1-2) Obrazy artystki eksponowane na wielu wystawach indywidualnych i zbiorowych, podziwiały tysiące osób. Miłosiowa należała również do Związku Artystów Malarzy Krąg, który z czasem stał się lokalną instytucją. Przez 6 lat pełniła funkcję prezeski Kręgu organizując wiele wystaw, w tym liczne objazdowe (J. Wrona, O sztuce w Lublinie, [w:] Lublin w dziejach i kulturze Polski, red. T. Radzik, A.A. Witusik, Lublin 1997, s. 311). Mimo że Miłosiowa do końca życia cieszyła się dużym uznaniem, zabrakło w jej otoczeniu ludzi, którzy udzieliliby jej pomocy w ostatnich latach życia. Schorowana i w złej formie psychicznej mieszkała osamotniona w bardzo złych warunkach z psami i kotami w czynszowej kamienicy, która jeszcze kilkanaście lat wcześniej pełniła funkcję siedziby szkoły, jednej z najprężniej działających instytucji artystycznej. Jej obrazy – jedyne w swoim rodzaju, ale nieskatalogowane sprzedawała, gdy brakowało pieniędzy za 2, 3 tysiące złotych, mimo że ich wartość była dziesięciokrotna (A. Trenger, Obraz czernią, dz. cyt,. s.1-2). Janina Miłosiowa zmarła w Lublinie w 1983 roku.

Opracowała J. Juros