BARBARA ZBROŻYNA

Barbara Zbrożyna (1923-1995) była lubelską artystką, czołową postacią powojennej sztuki polskiej. Urodzona w Lublinie Barbara Loeffler po kilku latach wraz z rodzicami przeprowadziła się do Warszawy, jednak wielokrotnie wracała do Lublina zostawiając tu trwały ślad w postaci swoich dzieł. Najważniejszym jej dokonaniem jest zespół rzeźb, które znajdują się na osiedlu piastowskim. Powstały one w ramach Lubelskich Spotkań Plastycznych, największego w Polsce projektu tego rodzaju, którego celem była integracja sztuk plastycznych w środowisku urbanistycznym (I.J. Kamiński, Lublin w literaturze, i literatura o Lublinie. Od Kadłubka do Czechowicza, [w:] Lublin w dziejach i kulturze Polski, red. T. Radzik, A. Witusik, Lublin 1997, s. 358).

Barbara uczyła się rzeźby w pracowni Xawerego Dunikowskiego w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, a następnie w pracowni Franciszka Strynkiewicza w ASP w Warszawie (Barbara Zborożyna, http://culture.pl/pl/tworca/barbara-zbrozyna). W tym czasie współtworzyła artystyczną grupę 55, której najważniejszym postulatem było stosowanie metafory plastycznej jako głównej formy przekazu. Współpracowała również z licznymi czasopismami jako autorka ilustracji, a później kierowniczka działów plastycznych. Od lat 50. prowadziła aktywną działalność pedagogiczną. Uczyła w liceach plastycznych, współpracując z Centralnym Ośrodkiem Pedagogicznym Szkolnictwa Artystycznego w Warszawie (Tamże). Artystka była autorką wielu rzeźb figuralnych, portretów, kompozycji przestrzennych i pomników. Jej styl ewoluował od realizmu przez ekspresjonizm do abstrakcji. Tym co szczególnie zajmowało ją była tematyka przemijania i śmierci (A.M. Leśniewska, Barbara Zbrożyna Rzeźba, Orońsko 2006). Rzeźba nie była jedynym sposobem jej artystycznego wyrazu – co jakiś czas porzucała ją na rzecz rysunku i poezji.

W roku 1978 w Bramie Krakowskiej odbyła się wystawa zamykająca Ogólnopolskie Spotkania Teoretyczno-Twórcze “Metafora”, gdzie artystka zaprezentowała swoje prace olejne (Tamże). Barbara, wrażliwa na kwestie społeczne, angażowała się w działalność na rzecz drugiego człowieka. Poza działalnością dydaktyczną prowadziła terapię zajęciową w szpitalu psychiatrycznym oraz zajęcia dla niewidomych dzieci (Babara Zborożyna, http://culture.pl/pl/tworca/barbara-zbrozyna). Pod koniec życia starała się o przekształcenie swojej pracowni w ośrodek pracy twórczej dla osób z niepełnosprawnościami. Reagowała także na niepokojące sytuacje polityczne – w styczniu 1979 podpisała “Memoriał 59”, który był protestem przeciw wprowadzeniem zmian w Konstytucji godzących w wolność jednostki (Tamże). Artystka, doceniana przez sobie współczesnych, miała szereg wystaw indywidualnych w kraju i za granicą. Uczestniczyła także wielokrotnie w wystawach zbiorowych.

Opracowała J. Juros